Türkiye genelinde hem gayrimenkul hem de vasıta ticaretinde güvenli ödeme yöntemleri yaygın şekilde tercih edilirken, tasarruf finansman kuruluşlarının henüz bu sisteme tam entegre olmaması alım-satım süreçlerinde çeşitli aksamalara yol açabiliyor. Bu noktada satıcıların dikkatli olması gerektiğini belirten İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal, ödeme taahhüt belgesinin mutlaka ilgili finansman şirketinden temin edilmesini tavsiye etti.
Contents
Sistemdeki Boşluklar ve Transfer Süreci
Günümüzde tasarruf finansmanı aracılığıyla konut veya araç ticareti yapan taraflar arasında zaman zaman para trafiği konusunda belirsizlikler yaşanıyor. Özellikle otomobil satışlarında, finansman şirketinden gelecek ödeme hesaba geçene kadar alıcıların bir nevi bekletilmesi durumuyla karşılaşılıyor. Dünyanın en gelişmiş bankacılık altyapılarından birine sahip olan ülkemizde, güvenli ödeme sistemlerinin dışında kalan bu tür işlemlerde sözlü beyanlar veya basit belgeler üzerinden ilerlemek risk oluşturabiliyor.
Uzmanlar, bu sistemin özünde güvenli olduğunu, tamamının Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) denetimi altında faaliyet gösterdiğini ve taahhütlerin yerine getirildiğini hatırlatıyor. Ancak operasyonel süreçlerin işleyişi, satıcılar üzerinde stres yaratabiliyor.
Süreç Nasıl İlerliyor? Bir Örnekle İnceleyelim
Bir araç sahibi ilan verdiğinde, tasarruf finansman sistemindeki birikimini kullanmak isteyen bir alıcıyla karşılaşabiliyor. Örneğin, 1 milyon TL değerindeki bir otomobil için alıcı, 500 bin TL’yi nakit olarak ödemeyi, kalan 500 bin TL’nin ise satışın ardından finansman şirketi tarafından transfer edileceğini teklif ediyor. Bu durumda satıcı, noter huzurunda aracını teknik olarak 500 bin TL karşılığında devretmiş oluyor ve asıl gergin bekleyiş devir işlemlerinden sonra başlıyor.
Paranın Hesaba Geçme Süresi
Peşinatı alan satıcı, kalan bakiyenin yatırılmasını beklemeye koyuluyor. Birçok tasarruf finansman kuruluşunda bu transferler genellikle gün sonuna doğru, akşam saatlerinde gerçekleştiriliyor. Alıcı taraf da çoğu zaman paranın tam olarak ne zaman gönderileceğini bilmediği için müşteri temsilcisinden aldığı “akşama doğru hesaba geçer” bilgisiyle hareket ediyor.
Güvenli Bir Satış İçin Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tablo, tasarruf finansmanı ile yapılan araç satışlarında dikkat edilmesi gereken temel noktaları özetlemektedir:
| İşlem Adımı | Potansiyel Risk | Güvenli Uygulama |
|---|---|---|
| Ön Görüşme | Resmi olmayan kanallar ve sahte belgeler. | Finansman şirketinin şubesine gidilmeli. |
| Noter Satışı | Eksik ödeme ile mülkiyet devri. | Kaşeli ve imzalı ödeme taahhüt yazısı alınmalı. |
| Transfer Bekleyişi | Uzun süren ve belirsiz bekleme saatleri. | Sürecin 30 dakikada tamamlanacağı teyit edilmeli. |
Dolandırıcılık Riskine Karşı Uyanık Olun
Tasarruf finansmanı yoluyla alım yapacağını iddia eden ancak herhangi bir resmi evrak sunmaktan kaçınan veya şirket şubesine gitmeye yanaşmayan kişilere karşı dikkatli olunması gerekiyor. Uzmanlar, bu tip yaklaşımların dolandırıcılık belirtisi olabileceğini ve hem mülk hem de para kaybına yol açabileceğini ifade ediyor. Satış işlemlerine başlamadan önce mutlaka ilgili kurumun şubesine gidilmeli, geçerli belgeler kontrol edilmeli ve süreçten emin olunduğunda noter işlemleri başlatılmalıdır.
Senet ve Rehin Uygulaması Hukuki mi?
Piyasada güven tesis etmek adına bazen alıcıya kalan bakiye kadar senet imzalattırıldığı ve para hesaba düşene kadar alıcının bir nevi “rehin” tutulduğu görülüyor. Ödeme gerçekleştikten sonra senet imha edilip araç teslim edilse de bu yöntemin hukuki bir temeli bulunmuyor. Noter satışı gerçekleştikten sonra aracın tüm mülkiyeti, ruhsatı ve sorumluluğu yasal olarak artık alıcıya geçmiş sayılıyor.
Eniz Ünal: “30 Dakikanın Altında Ödeme Yapıyoruz”
İyi Finans Genel Müdürü Eniz Ünal, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Tasarruf finansman faaliyetleri BDDK’nın yetki alanında yürütülüyor. Bu kapsamda sektör temsilcileri ve şirketler, alıcı ve satıcı arasında yaşanabilecek güven ve uygulama kaynaklı sorunları azaltmak amacıyla düzenleyici otoriteyle düzenli iletişim ve koordinasyon halinde hareket ediyor. İkinci el araç satış süreçlerinde dolandırıcılığı azaltmak için oluşturulan Güvenli Ödeme Sistemi, hâlihazırda zorunlu bir altyapı ve bankacılık kanalları üzerinden işliyor. Biz de bu süreci yakından takip ediyoruz. Ayrıca İyi Finans olarak, bankalarla yapılacak ikili anlaşmalar üzerinden bu hizmeti müşterilerimize sunabilmek için aktif girişimlerimizi sürdürüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Ödeme hızının önemine değinen Ünal, “Tasarruf finansman şirketleri açısından kritik nokta; araç devri ve ödeme adımlarının en kısa sürede, şeffaf ve izlenebilir şekilde tamamlanmasıdır. Biz İyi Finans olarak, müşteriden ödeme talimatı gelir gelmez süreci geciktirmeden başlatmayı, tüm tarafları bilgilendirmeyi ve satıcı tarafındaki bekleme süresini azaltmayı önceliklendiriyoruz. Ödeme akışının kesin zamanlaması; tescilin tamamlanma anı ve EFT/FAST gibi teknik saatlere göre değişebilse de, bugüne kadarki tüm tahsisatlarımızda ödeme talimatını aldıktan sonra transfer talimatının bankacılık kanalına iletimini 30 dakikanın altında gerçekleştirdik. Devir sonrasında alıcı ve satıcı açısından bu sürenin ne kadar kritik olduğunu çok iyi biliyoruz.” dedi.
Araç Satıcıları İçin Temel Tavsiyeler
Satış sürecinin güvenli bir şekilde tamamlanabilmesi için Ünal şu önerilerde bulundu: “Araç satış sürecinde güvenliğin sağlanabilmesi için işlemlerin mutlaka tasarruf finansman şirketinin resmi şubeleri ve yetkili personeli aracılığıyla yürütülmesini tavsiye ediyoruz. Şirket unvanı kullanılarak üçüncü kişiler tarafından yapılan yönlendirmelere itibar edilmemelidir. Satıcıların; tasarruf finansman sözleşmesi ve güncel ödeme planını, şirket tarafından düzenlenmiş resmi tahsis yazısını, şirket kaşeli ve yetkili imzalı belgeleri kontrol etmeleri önemlidir. Satış işlemi öncesinde şirket yetkililerinden sürecin işleyişine ilişkin detaylı bilgilendirmenin alınması da yerinde olup resmi süreçler dışında senet imzalanması, gayri resmi teminat talep edilmesi veya üçüncü kişiler aracılığıyla işlem yapılması gibi uygulamalara itibar edilmemelidir.”
Ünal ayrıca kendi uygulamaları hakkında, “Şirketimiz uygulamasında satış günü, yetkili şubemizde gerçekleştirilen işlemler kapsamında satıcıya şirket yetkililerince imzalanmış bir ödeme taahhüt yazısı düzenlenmekte; araç devrinin tamamlanmasını takiben ödeme süreci derhal başlatılmaktadır. Operasyonel süreçlerimiz, ödemenin mümkün olan en kısa sürede satıcının hesabına aktarılmasını sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır.” diyerek sözlerini noktaladı.
